Read File
  • Drakotrypa.gr
    Drakotrypa.gr
Αρχική Τα νέα μας Οι πρώτες ώρες της ιταλικής επίθεσης...

Οι πρώτες ώρες της ιταλικής επίθεσης...

                                                                   ...και ο λοχίας Σκυλογιάννης

Polemos1940_1Οι πρώτες ημέρες της ιταλικής επίθεσης στην Ελλάδα ήταν πολύ δύσκολες για τον ελληνικό στρατό. Η υπεροχή τους σε δυνάμεις στους τομείς που εξαπέλυσαν την επίθεσή τους ήταν μεγάλη και στην Πίνδο συντριπτική. Ο κύριος όγκος των ελληνικών δυνάμεων άρχισε να συγκεντρώνεται και να κινείται προς το μέτωπο, στις περισσότερες περιπτώσεις, με τα πόδια, με εξαντλητικές πορείες, ύστερα από την κήρυξη του πολέμου. Έλειπαν τα μεταφορικά μέσα και οι ελληνικοί δρόμοι προς το μέτωπο ήταν πολύ κακοί.
 
Αυτή είναι μια παράγραφος, όπως και οι επόμενες που ακολουθούν, από το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου του ιστορικού Σπύρου Λιναρδάτου με τον τίτλο «Ο πόλεμος του 1940-41 και η μάχη της Κρήτης». Η πρώτη επιτυχία που ανέβασε το ηθικό των Ελλήνων στρατιωτών, ήταν μια αποτυχημένη ιταλική επίθεση στον τομέα της Μέρτζανης, όπου δύο τανκς έπεσαν σε βαθειά αντιαρματική τάφρο και τα υπόλοιπα καθώς υποχωρούσαν έπεσαν σε ναρκοπέδιο και ανατινάχτηκαν. Η δεύτερη πράξη που αναφέρεται, είναι η αντίσταση της ομάδας πυροβολικού του λοχία Σκυλογιάννη και της διμοιρίας του ανθυπασπιστή Καφαντάρη, την οποία υποστήριζε. Ενδιαφέρον στο βιβλίο τούτο, είναι ότι στις πρώτες του σελίδες, μετά τα ονόματα του στρατηγού Κατσιμήτρου και του συνταγματάρχη Δαβάκη, τα πρώτα που αναφέρονται στη συνέχεια ήταν των δύο συμπατριωτών μας, μια που και ο Ιωάν. Καφαντάρης καταγόταν από τον Αμάραντο Καρδίτσας.
 
Linardatos_1940Στις 5.30' το πρωί της 28ης Οκτωβρίου, δηλαδή μισή ώρα πριν εκπνεύσει το τελεσίγραφο των Μουσολίνι - Τσιάνο, η επίθεση των ιταλικών στρατευμάτων εκδηλώνεται σε ολόκληρο το μέτωπο, από το Ιόνιο ως τη λίμνη Πρέσπα. Αλλά, από τις 4 το πρωί, προτού προλάβει το Γενικό Στρατηγείο να ειδοποιήσει όλα τα τμήματα προκαλύψεως για την επικείμενη εισβολή, ορισμένα φυλάκια έχουν προσβληθεί από ιταλικές δυνάμεις.
 
Η Τζούλια [το όνομα της επίλεκτης ιταλικής μεραχίας αλπινιστών] κατεύθυνε την επίθεση της από τα βόρεια και τα νότια του Σμόλικα, περνώντας από ορεινούς όγκους. Το 8ο σύνταγμα αλπινιστών, που αποτελούσε το βόρειο συγκρότημα της Μεραρχίας, είχε κατεύθυνση Σταυρός - Φούρκα - Σαμαρίνα - Βωβούσα -Μέτσοβο. Το 9ο Σύνταγμα αλπινιστών, που αποτελούσε το νότιο συγκρότημα της Μεραρχίας, είχε κατεύθυνση Γκόλιο - δυτικά Σμόλικα -Δίστρατο - Βωβούσα - Μέτσοβο.
 
Η υπεροχή των ιταλικών δυνάμεων σ' αυτό τον τομέα είναι συντριπτική. II κύρια επίθεση, στην αρχή, στρέφεται κατά του κεντρικού υποτομέα του Αποσπάσματος Δαβάκη. Αφού εξουδετερώνουν τα φυλάκια, χτυπούν τις κύριες δυνάμεις των τριών λόχων του υποτομέα αυτού. Ο 5ος λόχος, που δέχεται την επίθεση τάγματος πεζικού, με πυροβολικό και βαρείς όλμους, αφού αντιστέκεται μερικές ώρες στα υψώματα Καρδάρι και Στενό, υποχρεώνεται να συμπτυχθεί στην Πυρσόγιαννη «λόγω ελλείψεως πυρομαχικών και της διαρκούς απειλής κυκλώσεώς του». Μια διμοιρία υποχωρεί σχεδόν διαλυμένη προς το Επταχώρι, όπου ανασυγκροτείται. Ο υπόλοιπος λόχος, μαχόμενος ως τις 6 το απόγεμα στα βόρεια και βορειοανατολικά της Πυρσόγιαννης, συμπτύσσεται ύστερα από διαταγή, στη περιοχή Θεοτόκος, ως εφεδρεία του υποτομέα.
 
KafantarisΣτη Θεοτόκο συμπτύσσεται και η πυροβολαρχία που, εξαιτίας της ομίχλης, δε μπόρεσε να υποστηρίξει αποτελεσματικά τον 5ο λόχο. Ο 1ος λόχος συμπτύσσεται επίσης μαχόμενος στη Βούρμπιανη και, τη νύχτα, ύστερα από διαταγή, στη Λυκορράχη. Ο 2ος λόχος, που υποστηρίζει τα υψώματα Σταυρός και Κιάφα, αποκρούει, από τις 9 το πρωί ως τις 2 το απόγεμα, επιθέσεις ισχυρών εχθρικών δυνάμεων συνοδευόμενες από πυρά πυροβολικού. «Λόγω της συνεχιζόμενης ιταλικής πιέσεως και της πλήρους εξαντλήσεως των πυρομαχικών», αναγκάζεται να συμπτυχθεί προς την Αετομηλίτσα και, στις 5 το απόγεμα, στο ύψωμα Μούκα. Κατά την υποχώρηση συμπαρασύρει και ουλαμό του 7ου λόχου, που έχει φτάσει για ενίσχυση. Μικρό τμήμα του λόχου διαρρέει προς το Επταχώρι. Μια όμως διμοιρία, με επικεφαλής τον έφεδρο ανθυπασπιστή Καφαντάρη και το λοχία Σκυλογιάννη, ανεβαίνει στην κορυφή της Κιάφας (υψ. 2398) και συνεχίζει να μάχεται.
 
Με τη σύμπτυξη του κεντρικού υποτομέα, που έγινε αλλού κανονικά και αλλού άτακτα, και, στις δυό περιπτώσεις, με δραματικές συνθήκες («οι άνδρες εβάδιζον κατάκοποι και νήστεις υπό ραγδαιοτάτην βροχήν και βαθύ σκότος. Κατά την διέλευσιν του Σαρανταπόρου εβυθίζοντο εντός του ύδατος μέχρι της οσφύος. Τα κτήνη εξηντλημένα, με δυσκολίαν εκινούντο επί της δύσβατου ατραπού, πολλά δε τούτων, έμφορτα πυρομαχικών και υλικών πολυβόλων κατέπεσαν εις βαθείας χαράδρας») δημιουργείται σοβαρή κατάσταση. Λόχοι κινδυνεύουν ν' αποκοπούν και η προέλαση των Ιταλών επιταχύνεται.
Εναντίον του δεξιού υποτομέα του Αποσπάσματος Δαβάκη εξαπολύουν επίθεση σχετικά πιο μικρές δυνάμεις (μια διλοχία χωρισμένη σε τρεις μικρές φάλαγγες). Με τη βοήθεια ενός ουλαμού πυροβολικού, οι δυνάμεις του υποτομέα κατορθώνουν να συγκρατήσουν τον εχθρό στην κύρια γραμμή αμύνης.
 
Το πρωί της 28ης Οκτωβρίου, η ιταλική αεροπορία βομβαρδίζει το Τατόι, τη Σαλαμίνα, τη διώρυγα της Κορίνθου, τη ναυτική βάση Κορίνθου και άλλα σημεία χωρίς σοβαρά αποτελέσματα. Αλλά στην Πάτρα, που δέχεται επίσης επίθεση της ιταλικής αεροπορίας, ξετυλίγεται μια από τις μεγαλύτερες τραγωδίες του Ελληνοϊταλικού πολέμου. Στις 9.23' το πρωί, εμφανίζονται τα πρώτα αεροπλάνα πάνω από την πόλη και σε λίγο ακούγονται οι πρώτες εκρήξεις. Επειδή δεν έχει σημάνει συναγερμός και τα αεροπλάνα πετούν χαμηλά, ο κόσμος νομίζει ότι είναι ελληνικά και βγαίνει στα μπαλκόνια και στα παράθυρα και τα χαιρετά. Τα οργανωμένα φασιστικά στοιχεία της ιταλικής παροικίας, ειδοποιημένα από τη νύχτα, έχουν αλλάξει σπίτια, έχουν οργανώσει επιθέσεις με χειροβομβίδες και σαμποτάζ στα κέντρα επιστρατεύσεως και προκαλούν σύγχυση. Έτσι τα θύματα της άναντρης επιδρομής είναι: 50 νεκροί και 100 τραυματίες.
 
Από την ελληνική αεροπορία δεν εκδηλώνεται καμιά δράση την πρώτη μέρα του πολέμου. Αλλά και τις επόμενες μέρες, η ιταλική αεροπορία θα κυριαρχεί στον ουρανό, τόσο στο μέτωπο, όσο και στα ελληνικά μετόπισθεν.  Στο μεταξύ, από την πρώτη μέρα, στην Αθήνα και στα επαρχιακά κέντρα προσέρχονται με ενθουσιασμό και με κέφι οι στρατεύσιμοι. Σε τραμ, τραίνα, λεωφορεία, που μετέφεραν στρατεύσιμους έβλεπες γραμμένο με κιμωλία «Αθήναι - Κορυτσά » ή «Αθήναι - Ρώμη».
 
Kiafa_1_http.forum.snowreport.grΤη νύχτα της 29ης - 30 Οκτωβρίου, όλα τα τμήματα της 8ης Μεραρχίας συμπτύσσονται στη γραμμή ΕΛΑΙΑ - ΚΑΛΑΜΑΣ, όπου η διοίκηση της έχει καθορίσει, ότι θα δώσει την αποφασιστική μάχη. Στις δυό πρώτες μέρες του πολέμου, τα ελληνικά τμήματα στην Ήπειρο έχουν υποχωρήσει σε βάθος 30-35 χιλιομέτρων.
Στις 30 Οκτωβρίου, οι Ιταλοί προωθούν τις δυνάμεις τους για να πάρουν επαφή με την ελληνική τοποθεσία αντιστάσεως. Οι ιταλικές πυροβολαρχίες βάλλουν κατά των υψωμάτων Γραμπάλα, Καλπάκι και Ασόνιτσα για να εξουδετερώσουν το ελληνικό πυροβολικό και να επιφέρουν σύγχιση στους αμυνόμενους. Για τον ίδιο λόγο εξαπολύουν διαδοχικές αεροπορικές επιθέσεις ιδιαίτερα στον υποτομέα Σουδενών και στα γύρω από το Καλπάκι υψώματα. Αλλά ούτε το Ιταλικό πυροβολικό, που η βολή του είναι ασύνδετη, ούτε η ιταλική αεροπορία σημειώνουν επιτυχίες. Το 48 σύνταγμα πεζικού της Μεραρχίας Φερράρα που επιχειρεί να προχωρήσει προς τον Καλαμά πέφτει σε δραστικά πυρά του ελληνικού πυροβολικού και έχει σοβαρές απώλειες. Και από τα υψώματα Βελλάς και Γραμπάλας το ελληνικό πυροβολικό καθηλώνει τον εχθρό που προσπαθεί να προχωρήσει προς το Καλπάκι. Από βλήμα πυροβόλου σκοτώνεται ο διοικητής του 32 ιταλικού συντάγματος συνταγματάρχης Τζανίνι.
 
Αλλά, από τη δεύτερη μέρα της εισβολής, η κατάσταση στην Πίνδο γίνεται εξαιρετικά επικίνδυνη για ολόκληρο το μέτωπο. Μικρά τμήματα του Αποσπάσματος Πίνδου μάχονται απεγνωσμένα να αποκρούσουν τις πολλαπλάσιες δυνάμεις της Τζούλια. Τη μέρα αυτή ξεσπά φοβερή κακοκαιρία. Πέφτει πυκνό χιόνι. Στις κορφές της Κιάφας, οι μισοί άντρες της διμοιρίας Καφαντάρη παθαίνουν ψύξη και δεν είναι σε θέση ούτε να κινηθούν. Οι άλλοι μισοί συνεχίζουν τον αγώνα βέβαιοι πώς τους περιμένει η ίδια τύχη. Οι Ιταλοί εξαπολύουν σφοδρή επίθεση ιδιαίτερα προς την κορυφογραμμή Καζάνι - Μούκα - Πάτωμα - Σιουμολάζαρη. Οι πρώτες ενισχύσεις που φτάνουν στον τομέα της Πίνδου ύστερα από εξαντλητικές πορείες και με ραγδαία βροχή (τρεις λόχοι του ΙΙΙ/51 τάγματος) μπαίνουν αμέσως στη μάχη. Κάτω από την πίεση του εχθρού, τέσσερεις λόχοι (ο 1ος, 2ος, 7ος και 9ος) αρχίζουν να κάμπτονται και πολλοί άντρες υποχωρούν άτακτα. Το απόγεμα οι Ιταλοί καταλαμβάνουν τα υψώματα Μούκα και Καζάνι.

 
Skylogianni_zevgosΌσο ζούσαν οι παλιότεροι, όσο ζούσαν οι άνθρωποι που έζησαν τα γεγονότα, όσο ζούσαν οι γονείς μας, δυστυχώς οι περισσότεροι από μας τους θεωρούσαμε αθάνατους όλο το αναβάλαμε και δεν καταγράφαμε τις αναμνήσεις τους και όταν περνούσαν τα χρόνια και τους χάναμε, τότε τα βάζαμε και βάζουμε με τους εαυτούς μας και θυμώνουμε με την αμέλειά μας.

Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να είχαμε αυτούσια την αφήγηση του Ηλία Σκυλογιάννη για τη δράση της ολιγάριθμης ομάδας που βρέθηκε στην Κιάφα του Γράμου, αλλά σήμερα αρκούμαστε σε κείνα που παρέμειναν στις θύμησες  του γιού του Διονύση από τα παιδικά του χρόνια.
 
«…Παίρνοντας θέσεις στον αυχένα της Κιάφας, το πεζικό τμήμα υπό τον ανθ/στή Καφαντάρη έλαβε γρήγορα τις θέσεις του, τις οποίες με δυσκολίες μπορούσε να κρατήσει κάτω από τα συνεχή πυρά των Ιταλών. Η ομάδα του πυροβολικού που ακολουθούσε φορτωμένη με τον οπλισμό και τα πυρομαχικά με πολύ κόπο ανέβαινε στην πλαγιά και ο Καφαντάρης γεμάτος αγωνία φώναζε: -Άντε Σκυλογιάννη, μας φάγανε! Όταν φτάσανε ση σημείο όπου θα μπορούσαν να χτυπήσουν τους εχθρούς, η εντολή του λοχία ήταν «πυρ ολοκλήρου της ταινίας» και όχι "πυρ κατά ριπάς", με αποτέλεσμα την οπισθοχώρηση των Ιταλών, οι οποίοι ωστόσο επιτέθηκαν ανεπιτυχώς άλλες δύο φορές. Όταν έφτανε το βράδυ, ο πατέρας μου πρότεινε στον Καφαντάρη να μετακινηθούν από τον αυχένα προς την κορυφή της Κιάφας, κάτι που μετά τους πρώτους δισταγμούς αποδέχτηκε κι εκείνος και ήταν σωτήρια αυτή η κίνηση, γιατί οι Ιταλοί με το πυροβολικό τους βομβάρδισαν ανηλεώς τις θέσεις του ελληνικού στρατού στον αυχένα. Δυστυχώς όμως ο πρώιμος χειμώνας όταν το ίδιο σκληρός με τους εχθρούς με αποτέλεσμα πολλοί οπλίτες και ο ίδιος ο Καφαντάρης να ξεπαγιάσουν από το χιόνι και το κρύο και να χρειαστεί να προστρέξουν ακόμα και τραυματιοφορείς για να εγκαταλείψουν την κορυφή».

 Γ.Γούσιας
28/10/2015 



Σχετικά: Ηλίας Σκυλογιάννης: Ο "λοχίας" του Άγγελου Τερζάκη

Οι πρώτες ώρες της ιταλικής επίθεσης...


Σχόλια  

 
#1 ggousias 28-10-2015 23:14
Αγαπητοί φίλοι Σωτήρη, Διονύση, Χρήστο, σέβομαι και συμμερίζομαι τη συγκίνησή σας, μα -πιστέψτε με- δεν υπάρχει κανένας λόγος να με ευχαριστείτε. Δεν έκανα τίποτα το σπουδαίο, έκανα, με τη βοήθειά σας, το απολύτως αυτονόητο. Μακάρι να είχαμε τη δυνατότητα να πληροφορηθούμε και να κάνουμε γνωστή τη δράση των προγόνων μας που υπηρέτησαν την πατρίδα και θυσιάστηκαν γι΄αυτή.
Γιώργος Γούσιας
 

Για να σχολιάσετε το άρθρο θα πρέπει να είστε συνδεδεμένοι

Τα νέα μας - Γενικά νέα

Facebook Page

pantos_egainia_2

Αναζήτηση

Σύνδεση







Login reminder Forgot login?

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookie από το Google για την παροχή των υπηρεσιών του, για την εξατομίκευση διαφημίσεων και για την ανάλυση της επισκεψιμότητας. Η Google κοινοποιεί πληροφορίες σχετικά με την από μέρους σας χρήση αυτού του ιστότοπου. Με τη χρήση αυτού του ιστότοπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookie. Για να μάθετε περισσότερα για το τι είναι τα cookies και πως χρησιμοποιούνται δείτε εδώ: Πολιτική Απορρήτου.

Να δέχομαι cookies από αυτή τη σελίδα.

EU Cookie Directive Module Information