Read File
  • Drakotrypa.gr
    Drakotrypa.gr
Αρχική Τα νέα μας Πολιτιστικά Κυκλοφόρησε: Δημ., Στ. & Αθ.Τσιουρή "Η γλώσσα της Δρακότρυπας"

Κυκλοφόρησε: Δημ., Στ. & Αθ.Τσιουρή "Η γλώσσα της Δρακότρυπας"

Με ένα φίλο μου κοντοχωριανό στη Θεσσαλονίκη, χωριατάκια, φτωχαδάκια πρωτοετάκια φοιτητάκια και οι δυο, πήγαμε στο εστιατόριο «Σπηλιά» στην Αγίου Δημητρίου να φάμε. Κανένα λαδερό δηλαδή, πού λεφτά για κάτι πιο ακριβό! Παραγγείλαμε από μια μερίδα πασταλάκια. –Πασταλάκια; ρωτά έκπληκτος ο σερβιτόρος, τι είναι αυτά, δεν έχουμε! –Μα πώς δεν έχετε αφού τα είδαμε στην κατσαρόλα. –Ποια είναι ρε παιδιά τα πασταλάκια; Σηκωθήκαμε και του τα δείξαμε. –Ρε παιδιά, φασολάκια τα λεν αυτά!
Ήταν η πρώτη και η τελευταία φορά που έφαγα πασταλάκια στη Θεσσαλονίκη,  γιατί  στη Μακεδονία η λέξη παστάλια χρησιμοποιείται με άλλη έννοια που έχει σχέση με τον καπνό. Έκτοτε, έτρωγα μόνο …φασολάκια. Και είναι σίγουρο πως θα ξεχνούσα και τη λέξη ακόμα αν δεν ερχόμουνα πότε - πότε στο χωριό και δεν έτρωγα τα νόστιμα* πασταλάκια της μανούλας μου.

Έκανα τη μακρά τούτη εισαγωγή για να τονίσω πόσο απλή υπόθεση είναι να ξεχαστεί μια λέξη, η οποία κάτω από ορισμένες συνθήκες παύει να χρησιμοποιείται. Και δεν αναφέρομαι στις λέξεις οι οποίες ορίζουν ένα αντικείμενο το οποίο περιέπεσε σε αχρησία, αλλά σε κοινωνικούς παράγοντες που μας επηρεάζουν. Λένε οι γλωσσολόγοι, πως κάθε 15 ημέρες εξαφανίζεται και μια διάλεκτος στην υφήλιο, και όχι μόνο αυτό, αλλά απειλούνται και επίσημες γλώσσες πολλών λαών. Και βέβαια στις αιτίες τους δεν συγκαταλέγονται μόνον οι βίαιες και οι ήπιες κοινωνικές ανακατατάξεις, πχ πόλεμοι, εκπατρισμοί, μεταναστεύσεις κλπ αλλά παίζουν σημαντικό ρόλο η αστικοποίηση, η επικοινωνία και τα γλωσσικά μοντέλα που εκπορεύονται από τα ομιλούντα μέσα tsiouriseksofyllo_215_x_305μαζικής ενημέρωσης και κυρίως από την τηλεόραση. Παλαιότερα όλοι χαχανίζαμε μεν βλέποντας τον Χατζηχρήστο ντυμένο ως πονηρό «βλάχο» στον κινηματογράφο, αλλά και όλοι μας νιώθαμε πολύ μειονεκτικά κάτω από το ειρωνικό μειδίαμα των συνομιλητών μας όταν μας ξέφευγαν τα χωριάτικά μας. Τα χωριάτικά μας, τα οποία αφού ντρεπόμαστε να τα μιλήσουμε, είναι απολύτως φυσικό και να τα ξεχάσουμε. Όταν όμως αυθόρμητα έρχεται στο νού μας κάποια απ’ αυτές τις λησμονημένες και περιφρονημένες λέξεις ή ο τρόπος προφοράς τους, όλοι μας  νιώθουμε ένα είδος συγκίνησης.

Μια τέτοια συγκίνηση νομίζω ότι  μας προκαλεί το πόνημα του πάντα ανήσυχου και δημιουργικού Δημήτρη Ι.Τσιουρή και των θυγατέρων του Σταυρούλας και Αθανασίας με τον τίτλο «Η γλώσσα της Δρακότρυπας Αγράφων. Γραμματική – Λεξικό», πού μόλις εκδόθηκε στην Καρδίτσα. Και το χαρακτηρίζω πόνημα και δεν το ονομάζω απλώς ένα βιβλίο, γιατί δεν είναι κάτι το εγκεφαλικό ή κάτι που ξεπήδησε ως έμπνευση και το αποτύπωσαν στο χαρτί, μα είναι προϊόν κόπου, μόχθου και ιδιαίτερης προσπάθειας η συγκέντρωση περίπου τριών χιλιάδων λέξεων και η φροντίδα να αποδοθούν φωνητικά και ερμηνευτικά και -πολύ σημαντικό αυτό- να μη παρουσιαστούν ξεκάρφωτες αλλά να είναι ενταγμένες όπως ακριβώς χρησιμοποιούνται μέσα στο λόγο.
Άλλες από αυτές είναι της κοινής ελληνικής που προφέρονται με διαφορετικό τρόπο, είτε συγκόπτοντας ορισμένα φωνήεντα, είτε παραλλάζοντας φθόγγους κλπ, και άλλες είναι απολύτως τοπικές λέξεις.

Με συγκίνηση θυμήθηκα εκφράσεις και λέξεις πού τις είχα λησμονήσει τελείως και διαπιστώνω ότι πολλές απ’ αυτές είναι σπάνιες. Μου προξενεί κατάπληξη πχ το γεγονός ότι τη λέξη μούτος (μουγκός, που προέρχεται προφανώς από τη λατινική mutus, -την αντίστοιχη αγγλική mute  τη βλέπουμε σε όλες τις συσκευές ήχου- και λέγεται ακόμα ότι αποτελεί αντιδάνειο από τη αρχαία μυττός=άφωνος), δεν τη βρήκα σε κανένα σύγχρονο λεξικό της ελληνικής γλώσσας, παρά μόνο στο «Λεξικόν της καθ΄ημάς Ελληνικής διαλέκτου» του Δ.Σκαρλάτου του Βυζάντιου, έκδοση 1835, και σε ελάχιστες συλλογές τοπικών λέξεων και εκφράσεων διαφόρων χωριών μας.  Οι λέξεις αλειτούργος (άτακτος), βιργιάνι (ορθάνοιχτο, ξέφραγο), (α)λήξουρος (λαίμαργος), αλαμανάω (τα κάνω άνω κάτω), με φέρνουν πίσω στα παιδικά μας χρόνια, όταν οι μανιές (γιαγιάδες), μας μαλώνανε για τις αταξίες μας και τις ζημιές μας. Δεν συνεχίζω με περισσότερες λέξεις, γιατί κάθε σελίδα του βιβλίου ξυπνά μια μνήμη και γεννά μια ιστορία και θα έπρεπε να γράφω ασταμάτητα, μα και γιατί ακόμα θα νομισθεί οτι αυτό το βιβλίο έχει γραφεί για τους μεγάλους. Αντίθετα, έχω την πεποίθηση πως θα αποτελέσει ένα καλό εργαλείο στα χέρια των νέων για να γνωρίσουν καλύτερα τον τόπο και τη ζωή των πατεράδων και των παππούδων τους.

Η συλλογική εργασία της οικογένειας Τσιουρή αποτελεί αναμφισβήτητα μια μεγάλη προσφορά για τον τόπο μας και άλλωστε δεν είναι τυχαία η βράβευσή της από την Ακαδημία Αθηνών πριν ακριβώς δύο χρόνια, την οποία προβάλαμε και από την ιστοσελίδα μας. Φυσικά, είναι αυτονόητα και τα δικά μας συγχαρητήρια, αλλά τούτα θα είναι ειλικρινή μόνο εαν βάλουμε το βιβλίο στο σπίτι μας και εάν ακόμα, με την ευκαιρία των εορτών, δεν παραλείψουμε να το δούμε και ως ένα ωραίο, ευπρόσωπο και οικονομικό δώρο.
Εύχομαι πολύ γρήγορα και δεύτερη έκδοση!


Γ.Γούσιας



*Παρότι υπεισέρχομαι στα πεδία των γλωσσολόγων δεν αντέχω στον πειρασμό να μην αναφερθώ στην ομηρική λέξη "νόστιμο". Η λέξη τούτη έχει σχέση με τον νόστο, την επιστροφή. Και επειδή το φαγητό της πατρίδας και του γυρισμού είναι ότι περισσότερο επιθυμεί ο ξενητεμένος (άλλωστε, όπως λέει και το τραγούδι, το ψωμί της ξενητιάς είναι πικρό), γι’ αυτό και η λέξη απόχτησε αυτή τη σημασία με την οποία τη χρησιμοποιούμε σήμερα.Κυκλοφόρησε: Δημ., Στ. & Αθ.Τσιουρή


Για να σχολιάσετε το άρθρο θα πρέπει να είστε συνδεδεμένοι

Τα νέα μας - Πολιτιστικά

Facebook Page

pantos_egainia_2

Αναζήτηση

Σύνδεση







Login reminder Forgot login?

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookie από το Google για την παροχή των υπηρεσιών του, για την εξατομίκευση διαφημίσεων και για την ανάλυση της επισκεψιμότητας. Η Google κοινοποιεί πληροφορίες σχετικά με την από μέρους σας χρήση αυτού του ιστότοπου. Με τη χρήση αυτού του ιστότοπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookie. Για να μάθετε περισσότερα για το τι είναι τα cookies και πως χρησιμοποιούνται δείτε εδώ: Πολιτική Απορρήτου.

Να δέχομαι cookies από αυτή τη σελίδα.

EU Cookie Directive Module Information