Read File
  • Drakotrypa.gr
    Drakotrypa.gr

Μια άλλη εκδοχή για την ονομασία του χωριού

vasilikiapostolidiΗ καταγωγή μου είναι από τη Δρακότρυπα και πολλές φορές επισκέπτομαι τους συγγενείς μου το καλοκαίρι. Ανέκαθεν με προβλημάτιζε το όνομα του χωριού, γιατί δηλαδή λέγεται Δρακότρυπα.

Όπως γνωρίζουμε από τη μυθολογία μας υπήρχαν υπερφυσικά όντα τα οποία ονομάζονταν δράκοι, δηλαδή αρπακτικά [εκ του δράττομαι(παίρνω, αρπάζω) <ρίζα δρακ- >  ο δράξ,  του δρακός], όπως παραδείγματος χάριν, ο Λάδων που φύλαγε τα μήλα των Εσπερίδων.

Δεν πιστεύω βέβαια, όπως και κανείς, ότι στο χωριό υπήρχε κάποιος δράκος. Μελετώντας όμως την ιστορία της χώρας μας, πιστεύω ότι εντόπισα την ακριβή αιτία προέλευσης του ονόματος του χωριού μας. Το 1583 έγινε μια επανάσταση των Ελλήνων κατά των Τούρκων με πρωταγωνιστές τον Πούλιο Δράκο και τον Μαλάμο, οι οποίοι αφού ελευθέρωσαν την Άρτα, κινούνταν προς απελευθέρωση και των Ιωαννίνων. Τότε οι Τούρκοι συγκέντρωσαν μεγάλη στρατιωτική δύναμη για να τους αντιμετωπίσουν και κατάφεραν να καταστείλουν την επανάσταση.


Τι πιστεύω ότι έγινε με βάση τα γεγονότα που ακολούθησαν. Η οικογένεια του Μαλάμου εγκαταστάθηκε στο Σούλι, όπου δεν υποτάχθηκε ποτέ πολεμώντας τους Τούρκους μαζί με τους άλλους Σουλιώτες ακατάπαυστα. Γνωρίζουμε για το χορό του Ζαλόγγου. Στο χώρο του Ζαλόγγου, σε διαφορετικά σημεία,  εγκλωβίστηκαν τρεις οικογένειες. Του Κουτσονίκα, ο οποίος παραδόθηκε αφού πλέον δεν είχε άλλα πολεμοφόδια για να αντισταθεί, του Μπότσαρη που κατάφερε πολεμώντας να διαφύγει με μεγάλες απώλειες, ενώ η οικογένεια του Μαλάμου εγκλωβίστηκε στο Ζάλογγο. Οι γυναίκες που έπεσαν στον γκρεμό ήταν των Μαλαμαίων σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές.

Ο έτερος επαναστάτης Πούλιος Δράκος, κυνηγημένος, κατέφυγε στο χωριό μας, όπου κρυβόταν σε μια σπηλιά από τους Τούρκους. Η σπηλιά αυτή, πιστεύω, πήρε το όνομά της από τον επαναστάτη και γι’ αυτό ονομάστηκε δρακότρυπα. Με τα  χρόνια όμως ξεχάστηκε το γεγονός και η ονομασία της σπηλιά πέρασε στο θρύλο. Την πεποίθηση μου αυτή ενισχύει το γεγονός ότι και σήμερα υπάρχουν στο χωριό τα επώνυμα τόσο του Πούλιου Δράκου όσο και του Μαλάμου, που το 1583 ξεκίνησαν την πρώτη σημαντική επανάσταση μετά την άλωση του Βυζαντίου, για να απελευθερωθούμε από τους Τούρκους.

Αποστολίδη Βασιλική
Δασκάλα
Δισέγγονη Ηλία Σάχλα, Παρασκευής ΜαλάμουΜια άλλη εκδοχή για την ονομασία του χωριού

Σχόλια  

 
#1 ggousias 19-02-2012 21:42
Πρώτα απ’ όλα θέλω να συγχαρώ τη Βασιλική Αποστολίδη, μια νέα κοπέλα που δείχνει έμπρακτα πως αγαπά το χωριό, παρ’ όλο που ούτε η ίδια ούτε και οι γονείς της γεννήθηκαν σ’ αυτό, παρά μόνο ο παππούς της και ο οποίος μάλιστα σε πολύ νεαρή ηλικία αναγκάστηκε να το εγκαταλείψει και εγκαταστάθηκε μακριά απ’ αυτό.
Θέλω να τη συγχαρώ επίσης για την απόφασή της να δημοσιοποιήσει μία άποψη που διαμόρφωσε για την ονομασία του χωριού και μας δίνει μια καλή ευκαιρία να αναπτυχθεί ένας διάλογος γύρω από το θέμα αυτό.
Οφείλεται λοιπόν η ονομασία του σπηλαίου «δρακότρυπα» και κατ’ επέκταση η ονομασία του χωριού, στον Πούλιο Δράκο;

Ας δούμε πώς έχουν τα ιστορικά γεγονότα. Πράγματι κατά τα τέλη του 16ου αιώνα, εκδηλώθηκαν ορισμένα επαναστατικά κινήματα κυρίως στη Βόρεια Ήπειρο, αλλά και νοτιότερα στην Αιτωλοακαρνανία και στην Άρτα. Για τα γεγονότα αυτά η ιστοριογραφία δεν δίνει επαρκείς πληροφορίες και η πολύτομη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (Εκδοτική Αθηνών, τ.Ι. σελ.325), βασιζόμενη προφανώς στις αντίστοιχες περιγραφές της Ιστορίας της Τουρκοκρατούμενης Ελλάδας του Κων. Σάθα αλλά και της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους του Κ.Παπαρρηγόπουλου, αφιερώνει ελάχιστες γραμμές. Αφού αναφέρει ότι ο αρματολός Θεόδωρος Μπούας Γρίβας κήρυξε την επανάσταση στη Βόνιτσα και στο Ξηρόμερο «…το παράδειγμά του μιμήθηκαν αμέσως και οι αρματολοί της Ηπείρου Πούλιος Δράκος και Μαλάμος, που κατέλαβαν την Άρτα και προχώρησαν προς τα Ιωάννινα. Εναντίον όμως των επαναστατών κινήθηκαν αμέσως οι Τούρκοι της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας» και κατέπνιξαν το κίνημα. Γίνεται κατόπιν λόγος για την τύχη του Θεόδωρου Γρίβα, αλλά τίποτα δεν αναφέρεται για τον Πούλιο Δράκο και απ΄όσο ερεύνησα και γνωρίζω, δεν έχει ξαναγίνει λόγος για τον επαναστάτη της Άρτας και ούτε και η λαϊκή παράδοση έχει διασώσει κάτι. Έχουμε λοιπόν εμείς το δικαίωμα να ερμηνεύσουμε κατά το δοκούν την ιστορία και να υποθέσουμε ότι ο Πούλιος Δράκος κρύφτηκε στη δικιά μας σπηλιά και της χάρισε το όνομά της; Προσωπικά θεωρώ ότι είναι μια αυθαίρετη και παρακινδυνευμένη κρίση.

Αναγνωρίζω ότι στη διαμόρφωση αυτής της άποψης έπαιξε σημαντικό ρόλο και η σύμπτωση της ύπαρξης στο χωριό μας των δύο επωνύμων Πούλιος και Μαλάμος. Τα επώνυμα όμως αυτά δεν έχουν καμία σχέση με τους επαναστάτες του 1585. Οι δύο αυτές οικογένειες δεν είναι γηγενείς, αλλά εγκαταστάθηκαν στη Δρακότρυπα τον προπερασμένο αιώνα και ανάγουν την καταγωγή τους στα Μαστοροχώρια της Κόνιτσας (Λαγκάδα). Συνεπώς και στην απίθανη περίπτωση που οι οικογένειες αυτές ήσαν απόγονοι των Πούλιου και Μαλάμου, αυτό δεν μπορεί να σχετιστεί με τη νέα τους πατρίδα και το όνομά της.

Ένας τρίτος λόγος που εξασθενεί την υπόθεση περί Πούλιου Δράκου, είναι η ύπαρξη πολλών σπηλαίων με το όνομα «δρακότρυπα» στον ελληνικό χώρο και ο μύθος περί των δράκων που τα συνοδεύουν. Ενδεικτικά αναφέρω: Στην Κρυόβρυση Ηλείας, στις Γλαφυρές Βόλου, στα Βρασνά Θεσσαλονίκης, στην Αναβρυτή Ναυπακτίας, στην Παναγιά της Θάσου, στη Δροσοπηγή Άρτας, στη Μεταμόρφωση Κοζάνης και σε διάφορα άλλα μέρη της χώρας μας. Είναι δυνατόν να αποσιωπήσει κανείς τους μύθους που διατρέχουν χρονικά και την ελληνική κοινωνία αλλά και τις κοινωνίες όλων των λαών, γιατί οι δράκοι με τη μια ή την άλλη μορφή απαντώνται σε όλη τη γη, και να υποθέσει ότι η ονομασία όλων αυτών των σπηλαίων σχετίζεται με την ύπαρξη κάποιου ομώνυμου ήρωα;

Γ.Γούσιας
 
 
#2 ΜΠΑΛΛΑΣ ΗΛΙΑΣ 19-02-2012 23:29
Γίνεται μια πολύ σημαντική και ενδιαφέρουσα συζήτηση ,κατατέθηκε από την συγχωριανή μας κ Αποστολίδη Βασιλική μια διαφορετική και ενδιαφέρουσα εκδοχή για την ονομασία του χωριού μας .

Βέβαια η απάντηση του φίλου Γιώργου Γούσια είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας και ενδελεχείς ενασχόλησης με την ιστορία του χωριού μας .

Είναι πιστεύω αναμφισβήτητη η εκδοχή ότι τα επώνυμα Πούλιος και Μαλάμος ,όπως και πάρα πολλά άλλα επώνυμα του χωριού μας εγκαταστάθηκαν στην Δρακότρυπα τον προπερασμένο αιώνα και η καταγωγή τους είναι από τα Μαστοροχώρια της Κόνιτσας και ιδιαίτερα από την Λαγκάδα .

Είναι όμως μια αφορμή να γίνει μια συζήτηση και αναζήτηση περισσότερων στοιχείων ,να κατατεθούν και άλλες απόψεις αν υπάρχουν ,σχετικά με το θέμα της ονομασίας .

Συγχαρητήρια στην κ Αποστολίδη και τον κ Γούσια ,γίνεται μια ενδιαφέρουσα και αξιόλογη συζήτηση
 
 
#3 vaaposto 26-02-2012 23:00
Κύριε Γούσια,

Καταρχάς, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω που σχολιάσατε τη δημοσίευσή μου.

Θέλω να διευκρινίσω ότι και οι δύο γονείς μου κατάγονται από τη Δρακότρυπα και πως ο παππούς μου, ο Δημήτρης, που μέχρι τα τελευταία του μου μιλούσε καθημερινά για το χωριό και τους κατοίκους του, μετακινήθηκε σε γειτονικό χωριό, μόλις 20 χιλιόμετρα μακριά.

Στο πλαίσιο εργασίας μου στο Πανεπιστήμιο που αφορά τα προεπαναστατικά κινήματα των Ελλήνων εναντίον των Τούρκων, είχα την ευκαιρία να διεξάγω μια ενδελεχή έρευνα σχετικά με αυτά και ως εκ τούτου με τους πρωταγωνιστές τους. Αποφάσισα μάλιστα να μελετήσω εκτενέστερα τα σχετικά με τους Πουλαίους και τους Μαλαμαίους αφενός, γιατί εντοπίζονται τα δυο αυτά επίθετα στο χωριό μου και αφετέρου, επειδή συγγενεύω τόσο με τους Μαλαμαίους όσο και με τους Πουλαίους.

Η πρόθεση μου εξαρχής ήταν να παρουσιάσω μια άλλη εκδοχή με βάση τα όσα έχω μελετήσει μέχρι σήμερα και η οποία δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας αυθαίρετης γενίκευσης, αλλά μιας ιστορικής υποθέσεως βασισμένης στα ιστορικά στοιχεία.
Πρέπει αρχικά να πω, ότι, τουλάχιστον, στην Ελληνική παράδοση περί δρακοσπηλαίων έχουμε σε πολλά από αυτά και σε μικρή ακτίνα γύρω από αυτά εμφανή ίχνη κατοίκησης από ανθρώπους που ανάγονται στην εποχή της τουρκοκρατίας. Επομένως, η άποψή μου πως στη «δρακότρυπα» του χωριού κατοικούσε κάποιος άνθρωπος δεν είναι αυθαίρετη, ούτε παρακινδυνευμένη.

Ήταν όμως ο Πούλιος Δράκος αυτός που κατοίκησε σε αυτή τη σπηλιά και της έδωσε το όνομά του, κατ’ αναλογίαν, λόγου χάριν, με τη σπηλιά του Νταβέλη που πήρε το όνομα της από αυτόν; Στο πλαίσιο της ιστορικής υπόθεσης κάτι τέτοιο είναι αρκετά πιθανό. Πράγματι, δεν έχουμε εκτενείς ιστορικές αναφορές για την τύχη του επαναστάτη μετά την επανάσταση του 1583, ωστόσο γνωρίζουμε ότι παρέμεινε στην ευρύτερη περιοχή των Αγράφων, όπου κρυβόταν.

Όπως είναι γνωστό, τόσο οι φέροντες το επώνυμο Πούλιος, όσο και οι φέροντες το επώνυμο Μαλάμος δεν είναι γηγενείς κάτοικοι του χωριού, αλλά μετακινήθηκαν μόνιμα σε αυτό από την Ήπειρο πολύ αργότερα από αυτά τα γεγονότα, πιθανώς περί το 1863.

Σχετικά με το γένος των Πουλαίων γνωρίζουμε ότι έχει την καταγωγή του στην Ήπειρο. Γνωστά παρακλάδια του γένους αυτού είναι οι Δρακαίοι και οι Σουτζαίοι. Οι πρώτοι πήραν το όνομά τους από τον Πούλιο Δράκο, γιο του Μάρκου Πούλιου. Ο Πούλιος Δράκος φέρει το χαρακτηρισμό «δράκος» εξαιτίας της ορμητικότητάς του στη μάχη. Οι δεύτεροι μετονομάστηκαν από Πουλαίοι και Δρακαίοι σε Σουτζαίοι (Σουτσαίοι) όταν αργότερα μετακινήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη. Ο Δημήτριος Σούτζος, ο συγγραφέας, μελετώντας τη γενεαλογία του εντοπίζει τις ρίζες του στο ηπειρώτικο γένος των Πουλαίων και στον ίδιο τον Πούλιο Δράκο. Οι Πουλαίοι της Ηπείρου αποτελούν γενεαλογικά ενιαίο γένος και επομένως όσοι φέρουν το όνομα αυτό στο χωριό μας είναι απόγονοί τους.

Με παρόμοιο τρόπο καταλήγουμε και στο γεγονός πως οι Μαλαμαίοι, από τους οποίους κατάγομαι από την πλευρά του πατέρα μου, είναι απόγονοι του γένους των Μαλαμαίων της Ηπείρου.

Είμαι ιδιαίτερα ευτυχής που η δημοσίευση μου έδωσε την αφορμή για να αναπτυχθεί ένας γόνιμος, πιστεύω για όλους μας, διάλογος.

Β.Αποστολίδη
 
 
#4 ggousias 03-03-2012 17:34
Χαίρομαι για τη θέρμη με τη οποία η Βασιλική Αποστολίδη υπερασπίζεται τις απόψεις της και χαίρομαι που συμφωνούμε στο ότι οι οικογένειες Πούλιου και Μαλάμου δεν είναι γηγενείς αλλά έχουν την καταγωγή τους στην Ήπειρο και μετανάστευσαν στο χωριό μας το δεύτερο μισό του προπερασμένου αιώνα.

Θα το θεωρούσα μέγιστη τιμή ένας πρώιμος επαναστάτης, ο Πούλιος Δράκος, να ήταν κάτοικος του χωριού μας –έστω και εγκαταβιών σε σπήλαιο- και γενάρχης της οικογένειας των Πουλιαίων, αλλά για την τεκμηρίωση αυτής της υπόθεσης θα έπρεπε να δοθούν πειστικές απαντήσεις σε διάφορα ερωτήματα. Δεδομένου ότι η ιστορική έρευνα δεν δίνει επαρκή στοιχεία για το πρόσωπο αυτό, είναι εύλογη η απορία, πού άραγε βρήκε καταφύγιο μετά την αποτυχημένη εξέγερση στην Άρτα; Έζησε στα Άγραφα, που, κατά τις άγνωστες σε μένα πηγές της Βασ. Αποστολίδη «γνωρίζουμε ότι παρέμεινε»; Έζησε στο Σούλι, όπως θέλει ο κωνσταντινοπουλίτης(;) Δημήτριος Σούτζος, ο οποίος τον θεωρεί πρόγονο; Ή έζησε και εδώ και εκεί, και στο χωριό μας δηλαδή και στην Ήπειρο, διαδοχικά ή και συγχρόνως;

Εάν έζησε στη δική μας «δρακότρυπα» και της χάρισε και το όνομά του (Δράκος) και υποθέσουμε ότι ήταν δυνατόν να δημιουργήσει -κατά τεκμήριον- πολυμελή οικογένεια, τότε οι απόγονοί του δεν μπορούν να έχουν καμία σχέση με την οικογένεια των Πουλιαίων του χωριού μας, η οποία όπως ξέρουμε και είναι πλέον αναμφισβήτητο, ήρθε από τη βορειότερη περιοχή του νομού Ιωαννίνων.

Εάν ο Πούλιος Δράκος έζησε σε κάποια περιοχή της Ηπείρου –έστω και στο Σούλι όπως προαναφέρθηκε- θα μπορούσε να υποθέσει κανείς, ότι πιθανόν οι απόγονοί του να είναι οι σημερινοί Πουλιαίοι. Τότε,
α) το όνομα Δρακότρυπα δεν είναι δυνατόν να έχει καμία σχέση μαζί του, και
β) θα έπρεπε να δοθεί και μια ερμηνεία για το εάν οι αγνώστου αριθμού αλλά πάντως πάνω από 50 σημερινές οικογένειες με το όνομα Πούλιος στην περιοχή της Αττικής, οι ομοίως πάνω από 50 της Θεσσαλονίκης, οι 15 της Πελοποννήσου, οι 25 των νησιών του Αιγαίου, οι πάνω από 60 της Ανατολ. Μακεδονίας και 25 της Θράκης, οι πάνω από 180 της Θεσσαλίας, και οι μόνο 10 σε ολόκληρη την Ήπειρο, έχουν τη ρίζα τους στον ένα και μοναδικό Πούλιο του 1583.

Εάν τέλος θέλουμε τον Πούλιο Δράκο να έχει ζήσει και στο χωριό μας, όπου χάρισε το ένα του όνομα, αλλά τον θέλουμε και σε κάποια περιοχή της Ηπείρου, όπου χάρισε το άλλο του όνομα και τον θέλουμε και γενάρχη των απανταχού Πουλιαίων, τότε θα έλεγα ότι η υπόθεση ξεφεύγει από τα δικά μου πλαίσια γνώσεων και δυνατότητας για έρευνα!

Όλα όμως τούτα που αναφέρθηκαν, κινούνται σε ένα επίπεδο θεωρητικό, γιατί η πραγματικότητα είναι διαφορετική και την οποία, είμαι σίγουρος πως, ούτε η Βασιλική, ούτε ένα πολύ μεγάλο τμήμα των συγχωριανών μας, γνωρίζει. Και έχει ως εξής: Το επώνυμο των δικών μας Πουλιαίων, είναι σχετικά πρόσφατο και δημιουργήθηκε περίπου την ίδια εποχή της μετανάστευσής τους από την περιοχή της Κόνιτσας. Η οικογένεια αρχικά είχε το επώνυμο Τάτσης , όπως επίσης και η οικογένεια Κατσαρού (ο γνωστός ως σωματάρχης στην επανάσταση της Θεσσαλίας το 1878 Θύμιος Κατσαρός είχα κατσαρά μαλλιά), καθώς και μετέπειτα η οικογένεια Παπασωτηρίου ( ο Σωτήρης Τάτσης έγινε παπάς). Από ηλικιωμένους παλαιότερων εποχών έχω την πληροφορία και την έχω δημοσιεύσει και άλλοτε (βλέπε /.../) ότι το επώνυμο είναι μητρωνυμικό, από το σπάνιο γυναικείο όνομα Πούλια. Δυστυχώς τα καταστραμμένα και ανασυγκροτημένα αργότερα μητρώα της κοινότητας δεν δίνουν πολλές πληροφορίες και κυρίως πληροφορίες σε βάθος χρόνου, αλλά υπάρχει ωστόσο η καταχώρηση Πούλιος-Τάτσης Ευθύμιος του Αποστόλου (κοινώς του Αποστολιά) με έτος γέννησης το 1895. Δεν ξέρω σήμερα πόσοι πολίτες της Δρακότρυπας διατηρούν και τα δύο επώνυμα, αλλά σε εκλογικούς καταλόγους πριν τη δημιουργία των καλλικρατικών δήμων έχω εντοπίσει αρκετούς πολίτες με τα δύο επώνυμα. Π.χ. στους εκλογικούς καταλόγους ανδρών του 1987 υπάρχουν 4 καταχωρήσεις ως Πούλιος-Τάτσης με διαφορετικά μάλιστα πατρώνυμα και 2 καταχωρήσεις ως Τάτσης-Πούλιος.

Θεωρώ συνεπώς, ότι δεν μπορεί να γίνει συσχετισμός του επωνύμου Πούλιος με τον Πούλιο Δράκο, και θεωρώ επίσης ότι ούτε το μητρωνυμικό επώνυμο Μαλάμος (γυν.όνομα, η Μαλάμω) μπορεί να αποδοθεί στον έτερο επαναστάτη τού 1583.

Ανεξάρτητα όμως από αυτά, νιώθω την υποχρέωση να ευχαριστήσω για άλλη μια φορά τη Βασιλική Αποστολίδη, να την συγχαρώ και πάλι για τις ανησυχίες της, να την επαινέσω για την παρρησία της, να της ευχηθώ να έχει μια λαμπρή επιστημονική και επαγγελματική πορεία, και τέλος, να ευχηθώ να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση για τον μεγάλο αριθμό επιστημόνων του χωριού μας, που είτε γεννήθηκαν είτε κατάγονται από αυτό, από τους οποίους και τις οποίες περιμένουμε τη συμμετοχή τους σε τούτο το ανοιχτό βήμα που δημιούργησε και διατηρεί για όλους εμάς ο σύλλογος του χωριού μας.

Γ.Γούσιας
 

Για να σχολιάσετε το άρθρο θα πρέπει να είστε συνδεδεμένοι

Facebook Page

Αναζήτηση

Χορηγοί Ιστοσελίδας

___9
___5
___6
___8
___7

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookie από το Google για την παροχή των υπηρεσιών του, για την εξατομίκευση διαφημίσεων και για την ανάλυση της επισκεψιμότητας. Η Google κοινοποιεί πληροφορίες σχετικά με την από μέρους σας χρήση αυτού του ιστότοπου. Με τη χρήση αυτού του ιστότοπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookie. Για να μάθετε περισσότερα για το τι είναι τα cookies και πως χρησιμοποιούνται δείτε εδώ: Πολιτική Απορρήτου.

Να δέχομαι cookies από αυτή τη σελίδα.

EU Cookie Directive Module Information